Κατανόηση των Συναισθημάτων σας: Τι Είναι, Σε Τι Χρησιμεύουν και Μια Μέθοδος 4 Βημάτων για τη Ρύθμισή τους

Συνέντευξη από τον Adrien Cortun, άρθρο από τη Margaux Damain, podcaster και συγγραφέα με εξειδίκευση στην ψυχική υγεία και την επικοινωνία της επιστήμης.

Σύνοψη

Σε αυτό το επεισόδιο του Sous le tapis, η Margaux Damain εξερευνά ένα από τα πιο παράδοξα ερωτήματα γύρω από την ψυχική υγεία: όλοι γνωρίζουμε τι είναι ένα συναίσθημα — μέχρι τη στιγμή που κάποιος μας ζητά να το ορίσουμε.
Συζητά τι πραγματικά είναι τα συναισθήματα, ποιος είναι ο σκοπός τους και, κυρίως, πώς μπορούμε να μάθουμε να τα ρυθμίζουμε μέσα από μια συγκεκριμένη μέθοδο τεσσάρων βημάτων, εμπνευσμένη από το έργο του Γάλλου ψυχοθεραπευτή Christophe André.

Τι είναι ένα συναίσθημα; Ένας απλός και πρακτικός ορισμός

Ένα συναίσθημα είναι μια αυτόματη, ψυχοσωματική και προσαρμοστική αντίδραση σε ένα ερέθισμα — εσωτερικό ή εξωτερικό.
Μια αρκούδα στο δάσος, ένα ηλιοβασίλεμα, ένα σχόλιο στη δουλειά ή ένας πόνος στο στομάχι μπορούν όλα να το πυροδοτήσουν.
Τρία βασικά χαρακτηριστικά αξίζει να θυμόμαστε:
Αυτόματο: το συναίσθημα εμφανίζεται ανεξάρτητα από το αν το θέλουμε ή όχι. Μπορεί να μην το αντιλαμβανόμαστε συνειδητά, αλλά υπάρχει.
Ψυχοσωματικό: συνδυάζει σκέψεις και σωματικές αισθήσεις. Ο φόβος, για παράδειγμα, μπορεί να κάνει τα χέρια να τρέμουν και την καρδιά να χτυπά πιο γρήγορα.
Προσαρμοστικό: εξυπηρετεί έναν σκοπό. Μπροστά σε έναν κίνδυνο μάς προστατεύει. Σε πιο λεπτές καταστάσεις, μας δείχνει ότι κάτι στη ζωή μας χρειάζεται προσοχή ή αλλαγή.
Η Margaux μοιράζεται ένα χαρακτηριστικό προσωπικό παράδειγμα: κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, ένας φίλος της είπε κάποια στιγμή: «Στην πραγματικότητα, έχεις άγχος». Μέχρι τότε δεν είχε χρησιμοποιήσει ποτέ αυτή τη λέξη για τον εαυτό της. Κι όμως, αυτό το άγχος — έντονο και παρόν εδώ και χρόνια — περνούσε εντελώς απαρατήρητο από τη συνειδητή της αντίληψη.

«Είναι εντυπωσιακό να συνειδητοποιείς ότι ορισμένα πολύ σημαντικά κομμάτια του εαυτού μας μπορούν να παραμένουν εντελώς αόρατα για εμάς.»

Σε τι χρησιμεύουν τα συναισθήματά μας;

Τα συναισθήματα δεν είναι απλώς αντιδράσεις. Είναι πυξίδες.
Μας δείχνουν προς ποια κατεύθυνση να κινηθούμε και ποια μονοπάτια ίσως χρειάζεται να αποφύγουμε.
Τα δυσάρεστα συναισθήματα συχνά υποδεικνύουν ότι κάποια ανάγκη μας απειλείται ή δεν ικανοποιείται. Ο θυμός μπορεί να υποδηλώνει ανάγκη για σεβασμό, δικαιοσύνη ή αναγνώριση. Η λύπη μπορεί να σχετίζεται με την ανάγκη για σύνδεση, φροντίδα ή αποκατάσταση.
Τα ευχάριστα συναισθήματα, από την άλλη πλευρά, δείχνουν ότι οι ανάγκες μας καλύπτονται. Και ακόμη περισσότερο: σύμφωνα με την έρευνα της Αμερικανίδας ψυχολόγου Barbara Fredrickson, τα θετικά συναισθήματα λειτουργούν ως καταλύτες ανάπτυξης. Ενισχύουν την εξερεύνηση, τη μάθηση, τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών και, τελικά, την ψυχική ανθεκτικότητα.
Τα συναισθήματα αποτελούν επίσης μια ισχυρή πηγή ενέργειας και κίνητρο για δράση.
Η πρόκληση είναι να ενεργούμε με βάση το συναίσθημα χωρίς να κατακλυζόμαστε από αυτό.
Ο Adrien δίνει ένα προσωπικό παράδειγμα: σε μια έντονη συζήτηση με τη σύντροφό του, μπήκε στον διάλογο με τόσο μεγάλη συναισθηματική ένταση ώστε η επικοινωνία ουσιαστικά σταμάτησε.
«Το συναίσθημά μου κατέλαβε τόσο πολύ χώρο, που δεν άφησε περιθώριο για διάλογο.»
Το συναίσθημα ήταν απολύτως θεμιτό. Ο τρόπος έκφρασής του, λιγότερο.

Γιατί η ονομασία των συναισθημάτων αλλάζει τα πάντα

Το να βάζουμε λέξεις σε ένα συναίσθημα αλλάζει τη σχέση μας μαζί του.
Όπως επισημαίνει η Margaux, δεν γινόμαστε αγχώδεις τη στιγμή που κάποιος μάς λέει ότι έχουμε άγχος. Το άγχος υπήρχε ήδη. Η λέξη, όμως, μας βοηθά να το αναγνωρίσουμε, να το περιγράψουμε και τελικά να δράσουμε πάνω σε αυτό.
Ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο είναι ο «τροχός των συναισθημάτων» του Robert Plutchik, ο οποίος κατηγοριοποιεί τα βασικά συναισθήματα και τις αποχρώσεις τους. Ορισμένες εκδοχές συνδέουν μάλιστα κάθε συναίσθημα με τις αντίστοιχες ανάγκες που μπορεί να εκφράζει.
Μπορεί κανείς εύκολα να τον βρει στο διαδίκτυο και να τον έχει διαθέσιμο στο σπίτι ως εργαλείο αυτοπαρατήρησης.

Μια μέθοδος 4 βημάτων για τη ρύθμιση των συναισθημάτων

Εμπνευσμένη από το έργο του ψυχοθεραπευτή Christophe André, αυτή η μέθοδος καλλιεργείται με την εξάσκηση, όπως ένας μυς.

1. Νιώσε

Κάθισε ήσυχα, κλείσε τα μάτια και ρώτησε τον εαυτό σου:
«Τι νιώθω αυτή τη στιγμή;»
Χωρίς να προσπαθείς ακόμη να το ονομάσεις.
Απλώς παρατήρησε.
Είναι ευχάριστο ή δυσάρεστο; Έντονο ή διακριτικό; Ποιες αισθήσεις υπάρχουν στο σώμα; Ένταση, σφίξιμο, ελαφρότητα, βάρος;

2. Ονόμασε

Προσπάθησε να βρεις όλο και πιο ακριβείς λέξεις.
Το «δεν είμαι καλά» δεν είναι το ίδιο με το «νιώθω ντροπή».
Και η ντροπή δεν είναι το ίδιο με την ενοχή.
Όσο πιο ακριβής είναι η λέξη, τόσο πιο ουσιαστική μπορεί να γίνει η επόμενη διερεύνηση.

3. Κατανόησε την προέλευση

Επανεξέτασε την κατάσταση.
Τι πυροδότησε αυτό το συναίσθημα;
Σε ποιο πλαίσιο εμφανίστηκε;
Σου θυμίζει άλλες εμπειρίες ή καταστάσεις από το παρελθόν;
Αυτό το βήμα βοηθά να ξεχωρίσουμε τι ανήκει στο παρόν και τι αποτελεί επανενεργοποίηση παλαιότερων εμπειριών.

4. Μετάφρασέ το σε ανάγκες

Αυτό είναι το πιο σημαντικό βήμα.
Ποιες ανάγκες φαίνεται να ικανοποιούνται ή να απειλούνται;
Τι θα μπορούσες να κάνεις για να τις φροντίσεις;
Αυτή η «μετάφραση» μάς βοηθά να περάσουμε από την αυτόματη αντίδραση στη συνειδητή και ενημερωμένη δράση.

Πρέπει να απευθυνθείτε σε ψυχολόγο;

Η συναισθηματική ρύθμιση είναι μια δεξιότητα που μπορούμε να καλλιεργούμε μόνοι μας, τακτικά, σαν ένα εσωτερικό «σκανάρισμα» της εμπειρίας μας.
Ωστόσο, όταν τα συναισθήματα είναι υπερβολικά έντονα, επαναλαμβανόμενα ή δύσκολα στην κατανόηση, η υποστήριξη ενός ψυχολόγου μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα πολύτιμη.
Η Margaux, η οποία βρίσκεται η ίδια σε ψυχοθεραπεία εδώ και οκτώ χρόνια, την περιγράφει ως:
«Έναν επιταχυντή αυτογνωσίας.»

«Έναν επιταχυντή αυτογνωσίας.»

Όχι μόνο έναν χώρο θεραπείας, αλλά και έναν χώρο προσωπικής ανάπτυξης.
«Είναι ένα εξαιρετικό προνόμιο.»
Το σημαντικότερο, τελικά, είναι να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να νιώθει.
Γιατί όσο πιο συνδεδεμένοι είμαστε με τα συναισθήματά μας, τόσο περισσότερο οι επιλογές μας αντανακλούν αυτό που πραγματικά είμαστε.

Σχετικά με τη συγγραφέα

Το άρθρο γράφτηκε από τη Margaux Damain, ιδρύτρια του Sous le tapis και συγγραφέα με εξειδίκευση στην ψυχική υγεία.
Η Margaux βασίζεται σε επιστημονικές μελέτες, συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις, καθώς και στο έργο ψυχιάτρων και ψυχολόγων, προκειμένου να κάνει τη γνώση γύρω από την ψυχολογική ευημερία πιο προσιτή στο ευρύ κοινό. Στόχος της είναι να μεταφράζει την επιστημονική γνώση σε κατανοητό και πρακτικό περιεχόμενο που ενθαρρύνει τη φροντίδα του εαυτού και την ψυχική ενδυνάμωση.
Σχετικά με το άρθρο
Το άρθρο αυτό δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του έργου Erasmus+ KA210-YOU «comPASSION is sexy» (Κωδικός Έργου: 2024-3-FR02-KA210-YOU-000295806), το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το έργο υλοποιείται από τους οργανισμούς Les Philentropes (Γαλλία) και Olotites (Ελλάδα) και επικεντρώνεται σε προσεγγίσεις βασισμένες στη συμπόνια για την ενδυνάμωση των νέων, την κοινωνική ένταξη, την ευημερία και την ευαισθητοποίηση γύρω από την ψυχική υγεία.

Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στον/στους συγγραφέα/είς και δεν αντανακλούν απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η αρμόδια αρχή χρηματοδότησης μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για αυτές.

Want to learn more ?