Μαρτυρία για την κατάθλιψη: πώς ο Raphaël βγήκε από την άρνηση, πέρασε μέσα από το άγχος και βρήκε ξανά ελπίδα

Συνέντευξη και άρθρο από τη Margaux Damain, podcaster και συγγραφέα ειδικευμένη στην ψυχική υγεία και την επιστημονική επικοινωνία.

Στο πρόγραμμα αυτής της συνέντευξης:

Εδώ είναι ο πίνακας περιεχομένων μεταφρασμένος στα ελληνικά:

Μπορείτε να διαβάσετε τη μεταγραφή της συνέντευξης ή να ακούσετε το podcast 🎧

Για να διαβάσετε τη συνέντευξη, κάντε κλικ στους συνδέσμους του πίνακα περιεχομένων για να μεταβείτε στο τμήμα που σας ενδιαφέρει 🎯

👉 Διαθέσιμο επίσης στο Spotify, Apple Podcasts, Deezer και YouTube.

Summary- Περίληψη: η μαρτυρία του Raphaël για την κατάθλιψη και τη θεραπεία του

Ανακαλύψτε την μαρτυρία του Raphaël για την κατάθλιψη που βίωσε στο παρελθόν — μια ειλικρινής συνομιλία γεμάτη σοφία και ανθρωπιά. Σε αυτή τη συνέντευξη, ο Raphaël μας μιλά για τον δύσκολο αλλά και εποικοδομητικό δρόμο μέσα από την κατάθλιψη και την άρνηση, που πυροδοτήθηκαν από έναν ερωτικό χωρισμό και μια έντονη αμφισβήτηση της ταυτότητάς του. Διαβάστε ή ακούστε αυτή την ουσιαστική μαρτυρία για να κατανοήσετε συγκεκριμένα το βάρος της ενοχής, τον αντίκτυπο του παραλυτικού άγχους και την ελπίδα που ανακτήθηκε σταδιακά χάρη στην επαγγελματική βοήθεια και την ενδοσκόπηση.

Ο Raphaël περιγράφει την ένταση της ασθένειας: εξουθενωτικό άγχος και χρόνια αϋπνία που καθιστούσαν τις καθημερινές πράξεις αδύνατες. Η πορεία του αναδεικνύει τη δυσκολία εξόδου από την άρνηση, που τροφοδοτείται από τις κοινωνικές απαιτήσεις απόδοσης και τον φόβο παραδοχής της ευαλωτότητας ως άνδρας.

Η ανάρρωση ξεκίνησε όταν άρχισε να ακούει τους ανθρώπους γύρω του και όταν έλαβε επείγουσα φαρμακευτική υποστήριξη ώστε να αποκατασταθούν βασικές λειτουργίες όπως ο ύπνος. Στη συνέχεια ακολούθησε η ψυχοθεραπεία.

 Ο Raphaël τονίζει τον ρόλο της ενδοσκόπησης, ιδίως μέσω της ανάγνωσης, για την αποδόμηση των περιοριστικών πεποιθήσεων και του «ψυχολογικού φόβου».

Σήμερα, ο Raphaël αισθάνεται καλύτερα και υιοθετεί μια προληπτική και ταπεινή στάση. Αναγνωρίζει ότι η φροντίδα του εαυτού είναι μια συνεχής πράξη, ευεργετική όχι μόνο για τον ίδιο αλλά και για τους άλλους. Αυτή η αφήγηση προσφέρει ένα μήνυμα ελπίδας και συγκεκριμένα κλειδιά για όσους υποφέρουν από κατάθλιψη ή στηρίζουν ένα καταθλιπτικό άτομο.

Depression: Raphael’s full testimony- Κατάθλιψη: η πλήρης μαρτυρία του Raphaël

Margaux: Καλημέρα σε όλους, εγώ είμαι η Margaux. Ως δημιουργός του Sous le tapis, μιλώ για ψυχική υγεία μέσα από αυτό το podcast, αλλά και μέσα από άρθρα εκλαΐκευσης της επιστήμης.

Και σήμερα, είμαι δίπλα στον Raphaël, ο οποίος ανταποκρίθηκε στην πρόσκλησή μου για να μιλήσει με θάρρος και ευαισθησία για την κατάθλιψη και την άρνηση. Γεια σου Raphaël!

Raphaël: Γεια σου Margaux, σε ευχαριστώ που με φιλοξενείς.

Margaux: Με χαρά! Raphaël, πριν μερικά χρόνια, ερωτεύτηκες μια γυναίκα. Εκείνη τη στιγμή, ήσουν ήδη σε σχέση. Αλλά μια μέρα, αποφάσισες να αφήσεις το άτομο με το οποίο ήσουν, για να ζήσεις αυτή τη νέα ερωτική ιστορία. Μέχρι εδώ, όλα καλά.

Ωστόσο, αυτός ο ερωτικός χωρισμός ήταν επίσης μια ολική ρήξη με την προηγούμενη ζωή σου. Ήταν μια αποφασιστική στιγμή, αλλά και ανατρεπτική για σένα. Διότι σηματοδότησε την αρχή μιας έντονης αμφισβήτησης της ταυτότητάς σου και μιας βαθιάς κατάθλιψης.

Τι συνέβη;

Επιστρέφοντας στο πλαίσιο και στο γεγονός που λειτούργησε ως αφορμή

Raphaël: Είναι πολύ καλή ερώτηση. Μια ερώτηση που έκανα και εγώ στον εαυτό μου για πολύ καιρό.

Μπορούμε να του δώσουμε ένα όνομα. Μπορούμε να μιλήσουμε για μια κατάθλιψη που σχετίζεται με έναν ερωτικό χωρισμό.

Δεν έχω συναντήσει πολλούς ανθρώπους που να έχουν περάσει ακριβώς το ίδιο πράγμα με εμένα. Έχω μιλήσει με φίλους που πέρασαν κατάθλιψη, αλλά η δική μου εμπειρία δεν ταίριαζε απόλυτα με τη δική τους.

Ένιωθα τεράστια ενοχή επειδή είχα φύγει από εκείνη τη σχέση.

Αυτή η ενοχή με κατέτρωγε.

Μου δημιουργούσε άγχος.

Και αυτό το άγχος με οδήγησε στην αϋπνία και στην κατάθλιψη.

«Ένιωθα πολλή ενοχή. Με κατέτρωγε. Μου δημιουργούσε άγχος και με οδήγησε στην αϋπνία και στην κατάθλιψη.» — Μαρτυρία του Raphaël

Raphaël: Συνειδητοποίησα εκείνη τη στιγμή ότι ο πυλώνας της ζωής μου ήταν αυτή η μακροχρόνια σχέση — δώδεκα χρόνια κοινής ζωής. Ένα άτομο για το οποίο είχα εγκαταλείψει τη χώρα μου, ακόμα και την πρώτη μου δουλειά για να μπορώ να είμαι κοντά του. Και έτσι ένιωσα ένα τεράστιο κενό και πάνω απ’ όλα ένιωσα μεγάλη ενοχή. Πιστεύω ότι αυτό ήταν πραγματικά αυτό το αίσθημα ενοχής που με κατέτρωγε, που μου προκαλούσε άγχος και που κατέληξε σε αϋπνίες και κατάθλιψη.

Πιστεύω ότι υπάρχει ένα βάρος να φέρεις όταν αφήνεις κάποιον. Ίσως θεωρείται ιδιοτέλεια, κάτι που δεν γίνεται και κοιτάζεται ακόμα με κακό μάτι. Εν πάση περιπτώσει, εγώ ήθελα πραγματικά μια μακροχρόνια σχέση που θα διαρκούσε όλη τη ζωή. Είχα βάλει αυτή την πίεση στους ώμους μου. Είχα αυτές τις προσδοκίες.

Ωστόσο, ήμουν εγώ ο ίδιος που έβαζα τέλος σε αυτό, που έριχνα τα πάντα στον αέρα. Όταν αφήνεις κάποιον, ξέρεις τι αφήνεις. Έχεις μια καλή ιδέα για το άτομο που αφήνεις, για όλα όσα είχατε, αλλά δεν ξέρεις τι θα κερδίσεις. Αυτό είναι κυρίως το πρόβλημα. Οπότε μπορείς πολύ γρήγορα να μετανιώσεις.

Και πάνω απ’ όλα, κάνεις κακό στο άλλο άτομο. Ένας χωρισμός δεν είναι ποτέ εύκολος. Το να βλέπω την πρώην μου να υποφέρει, ήταν πολύ δύσκολο για μένα. Αυτό ήταν, νομίζω, το πιο δύσκολο. Υπάρχει λοιπόν μια ολόκληρη διαδικασία συγχώρεσης να περάσεις. Ακόμα και αν το άλλο άτομο σε συγχωρέσει, είναι άλλο πράγμα να συγχωρέσεις τον εαυτό σου, να γυρίσεις πραγματικά σελίδα.

Η ενοχή — ένα αίσθημα που μπορεί να είναι καταστροφικό

Raphaël: Τα πάντα μπλέχτηκαν μεταξύ τους. Δεν νομίζω ότι ήταν μόνο ο χωρισμός. Υπήρχαν αναμφίβολα δαίμονες από το παρελθόν που ανέβηκαν στην επιφάνεια. Νομίζω ότι με γύρισε πίσω στην παιδική μου ηλικία, και συγκεκριμένα στον χωρισμό των γονιών μου. Και έτσι ήταν πολύ δύσκολο.

«Όταν βρίσκεσαι σε αυτή την κατάσταση, είναι δύσκολο να έχεις αποστασιοποίηση και να αναλύσεις το γιατί.» — Μαρτυρία του Raphaël

Raphaël: Όταν βρίσκεσαι σε αυτή τη συναισθηματική κατάσταση, είναι δύσκολο να έχεις αποστασιοποίηση και να αναλύσεις το γιατί. Και δεν είμαι καν σίγουρος ότι είναι η κατάλληλη στιγμή.Νομίζω ότι όταν περνάς μέσα από αυτή την έρημο, το πρώτο που χρειάζεται είναι να ξαναχτίσεις την υγεία σου.Γιατί δεν κοιμάσαι. Γιατί το άγχος κυκλοφορεί μέσα στο σώμα σου.

Και δεν είναι καθόλου εύκολο να δείξεις καλοσύνη και υπομονή προς τον εαυτό σου όταν ταυτόχρονα βρίσκεσαι βυθισμένος σε ένα τόσο βαθύ αίσθημα ενοχής.

Margaux: Ακούγοντάς σε, Raphaël, αυτό που ακούω πολύ έντονα είναι μια αίσθηση ενοχής. Μια αίσθηση ότι ήσουν τρομερά θυμωμένος με τον εαυτό σου για την επιλογή που έκανες. Όταν μου είχες μιλήσει για την ιστορία σου, μου είχε φανεί ότι η απόφαση ήταν αρκετά ώριμη και συνειδητή. Είναι λογικό να ακολουθήσει μια περίοδος ενοχών και αμφισβήτησης.

Αλλά εκ των υστέρων, πώς εξηγείς ότι αυτό το γεγονός ήταν το έναυσμα για μια κατάθλιψη; Γιατί μιλάμε για κατάθλιψη — είναι κάτι σοβαρό από άποψη συναισθημάτων, ψυχολογικής και σωματικής κατάστασης. Γιατί αυτός ο χωρισμός οδήγησε σε μια τόσο βαθιά κατάθλιψη;

Γιατί ένας ερωτικός χωρισμός πυροδοτεί βαθιά κατάθλιψη;

Raphaël: Νομίζω ότι υπήρχε ήδη μια ψυχική κόπωση, πριν ακόμα μπω σε σχέση με αυτό το άτομο. Ήμουν κάποιος που κάπως απαγόρευε στον εαυτό του την ευτυχία.

Ακούγεται δύσκολο να ειπωθεί, αλλά ήμουν πάντα σε ένα είδος υπερεπαγρύπνησης όπου ήμουν πολύ απασχολημένος με την ευημερία των άλλων. Ως εκ τούτου, συχνά ξεχνούσα τον εαυτό μου και είχα τοποθετήσει σε βάθρο, φυσικά, τη σχέση με αυτό το άτομο.

«Ήμουν ένας άνθρωπος που, κατά κάποιον τρόπο, απαγόρευε στον εαυτό του να είναι ευτυχισμένος. Αυτή η κατάθλιψη καραδοκούσε. Περίμενε να εμφανιστεί.» — Μαρτυρία του Raphaël

Raphaël: Και έτσι αυτή η κατάθλιψη ήταν κρυμμένη σε ενέδρα. Ήταν έτοιμη να εκραγεί. Όταν συνέβη αυτός ο χωρισμός, ξαφνικά η ταυτότητά μου τέθηκε σε κίνδυνο. Δεν ήμουν κάποιος που ήταν πολύ προσανατολισμένος στην καριέρα του ή στον αθλητισμό… Ναι, έχω χόμπι, είμαι ένα πολύ κοινωνικό άτομο που αγαπά να περνά χρόνο με τους φίλους του, αλλά η σχέση μου ήταν πραγματικά στο κέντρο της ζωής μου.

Οπότε αναπόφευκτα, με αυτόν τον χωρισμό,  άρχισα να αμφισβητώ την ίδια μου την ταυτότητα. Και χρειάζεται ένα ελάχιστο αίσθημα αυτοπεποίθησης και σταθερότητας μέσα στην ταυτότητά σου για να μπορέσεις να κινηθείς μέσα σε αυτόν τον κόσμο.. ΠΝομίζω ότι εκεί ακριβώς μπορεί να εισχωρήσει η κατάθλιψη.

Ξαφνικά, δεν μπορείς πλέον να ζεις με την ταυτότητα που έχεις δημιουργήσει, που έχεις επιλέξει. Και έτσι, υπάρχει μια στιγμή λανθάνουσας κατάστασης. Μια στιγμή που δεν νιώθεις άνετα με τον εαυτό σου, όπου ακόμα και σε μισείς.

Από την ενοχή στην υιοθέτηση του «ψεύτικου καταθλιπτικού εαυτού»

Raphaël: Για πολύ καιρό, είχα συνδέσει την κατάθλιψη με μια μορφή αυτοαπέχθειας.

Δυσαρέσκειας. Εγώ δεν επέτρεπα στον εαυτό μου να είναι ευτυχισμένος γιατί είχα κάνει κακό στο άτομο που αγαπούσα περισσότερο στον κόσμο.

Και έτσι, ήταν πολύ δύσκολο ψυχικά να το διαχειριστώ αυτό. Και νομίζω ότι είναι λάθος γιατί η ενοχή είναι αβυσσαλέα και μπορεί πραγματικά να σε βλάψει. Μπορείς να φτάσεις πολύ μακριά στη θλίψη και στο σκοτάδι.

Δεν νομίζω ότι αξίζει τον κόπο, στην πραγματικότητα. Έχω την εντύπωση ότι ο άνθρωπος είναι το μόνο είδος στη Γη που κάνει τον εαυτό του να πληρώνει χίλιες φορές για τα λάθη του. Δηλαδή, ένα ζώο κάνει ένα λάθος, μαθαίνει, προχωρά στο επόμενο, συνεχίζει, δεν μένει στο κρεβάτι του όλη μέρα. Ζει, χρειάζεται να ζει.

Σκέφτηκα πολύ το γεγονός ότι ξαφνικά, χάνοντας αυτή την ταυτότητα, έβρισκα μια άλλη — αυτή του καταθλιπτικού — και βολευόμουν σε αυτό το μελόδραμα. Υπήρχε κάτι πολύ ύπουλο σε αυτό. Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεφύγεις, γιατί τα πάντα γίνονται ρουτίνα. Τα πάντα που κάνει ο εγκέφαλος γίνονται ρουτίνα, ακόμα και αν είναι δύσκολο, ακόμα και αν είναι άβολο, ακόμα και αν είναι κατάθλιψη.

Απώλεια ταυτότητας και η παγίδα του «ψεύτικου εαυτού»

Margaux: Αν έπρεπε να συνοψίσω, η κατάθλιψη εμφανίστηκε σε σένα γιατί αυτός ο χωρισμός ήρθε να κλονίσει την ταυτότητα που είχες χτίσει μέσα από αυτή τη σχέση, αυτόν τον ψεύτικο εαυτό που ίσως είχες, αυτές τις προσχηματικές εμφανίσεις. Αλλά επιπλέον, είχες την ενοχή να βάλεις τέλος σε μια σχέση ενώ είχες απαγορεύσει στον εαυτό σου να το κάνει, σίγουρα γιατί είχες υποφέρει εσύ ο ίδιος από τον χωρισμό των γονιών σου. Με αυτή την απώλεια ταυτότητας, ίσως πήγες ασυνείδητα να αναζητήσεις μια νέα ταυτότητα μέσα από αυτή τη στάση του καταθλιπτικού, κάτι που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη δυσφορία σου. Είναι σωστή αυτή η σύνοψη της διαδρομής σου;

Raphaël: Ναι, αυτό είναι πολύ καλή σύνοψη. Και είναι αλήθεια ότι όταν είσαι σε σχέση, νιώθεις αγαπητός αν όλα πηγαίνουν καλά, αν δεν είναι τοξική φυσικά. Νιώθεις ότι έχεις έναν λόγο ύπαρξης. Έχεις συναισθηματική ασφάλεια, αλλά και υλική, οικονομική. Πρέπει να ειπωθεί: με δύο, συχνά είναι πιο εύκολο. Αυτό είναι τουλάχιστον αυτό που λέμε στον εαυτό μας.

Οπότε αναπόφευκτα, όταν βρίσκεσαι ξαφνικά μόνος μετά από χρόνια συντροφιάς με έναν σύντροφο, αναπόφευκτα νιώθεις παράξενα. Μπορείς ακόμα και να θυμώσεις με τους γονείς σου, να βρίσκεσαι σε μια φυγή προς τα εμπρός όπου αλλάζεις χώρα — όπως ήταν η περίπτωσή μου. Πήγα να ζήσω στην Ισπανία. Αλλά αν πηγαίνουν καλά τα πράγματα με τη σχέση σου, είσαι γεμάτος ενθουσιασμό, έχεις την αίσθηση ότι στην πραγματικότητα, τίποτα δεν μπορεί να σε σταματήσει! Έχεις τη σχέση σου, οπότε είσαι εντάξει. Έχεις τον συνοδοιπόρο σου. Ξεκινάτε μαζί μια περιπέτεια και τίποτε άλλο δεν έχει σημασία.

Χωρισμός και συναισθηματική εξάρτηση: επιστροφή στο οικογενειακό παρελθόν

Raphaël: Αλλά είναι επικίνδυνο, γιατί μας αποτρέπει από το να κοιτάξουμε τι δεν έχουμε λύσει στην παιδική μας ηλικία και με τους γονείς μας. Ωστόσο, χάρη σε αυτή την κατάθλιψη και μετά από αυτόν τον χωρισμό, πλησίασα τη μητέρα μου και τον πατέρα μου, με τους οποίους ήμουν σε ψυχρότητα.

Η ερωτική κατάθλιψη είναι κάτι, νομίζω, κοινό σε πολλά άτομα. Υπάρχει μια μορφή συναισθηματικής εξάρτησης και όταν βιώνεις έναν χωρισμό μετά από μια μακροχρόνια σχέση, έχεις επενδύσει πολύ χρόνο και ενέργεια. Και επειδή αγαπάς το άτομο — δεν πρέπει να πιστεύεις ότι αφήνεις κάποιον επειδή δεν τον αγαπάς πλέον, δεν είναι τόσο απλό.

Αν ήταν, τότε οι χωρισμοί… θα ήταν σαν αμοιβαίες συμφωνίες λύσης εργασίας: υπογράφεις ένα χαρτί και τελείωσε.

Ένας χωρισμός δεν είναι τόσο απλός. Στη δική μου περίπτωση, υπήρχε σύγχυση. Μπορείς να έχεις μια διαίσθηση, να πεις στον εαυτό σου ότι η σχέση σου έχει φτάσει στο τέλος του κύκλου της, ότι πρέπει να χωρίσεις, ότι είναι καλύτερο ακόμα και για το άλλο άτομο και για σένα… αλλά μπορείς επίσης να είσαι μπερδεμένος.

Άρχισα να αμφιβάλω. Η ενοχή με έκανε να αμφιβάλω, και η αμφιβολία με παρέλυσε στη συνέχεια. Η αμφιβολία είναι πολύ επιβλαβής: όσο περισσότερο σκέφτεσαι, τόσο περισσότερο παραλύεις. Παραλύεις σε μια κατάσταση κατάθλιψης.Τουλάχιστον έτσι συνέβη σε εμένα.

Margaux: Άρα εκείνη την περίοδο έχασες εντελώς τον προσανατολισμό σου;

Raphaël: Ναι. Ζούσα στην Ισπανία, είχα αφήσει τη χώρα μου για αυτό το άτομο. Τι κάνω μετά τον χωρισμό; Επιστρέφω στη Γαλλία; ΚΚαι πράγματι επέστρεψα για ένα διάστημα. Αλλά ήταν μια αρκετά δύσκολη εμπειρία. Ένα είδος αντίστροφου πολιτισμικού σοκ. Γιατί όταν έχεις ζήσει πολλά χρόνια σε μια άλλη χώρα, η χώρα στην οποία γεννήθηκες αρχίζει να σου φαίνεται κάπως ξένη.

Margaux: Για να βοηθήσουμε αυτούς που μας ακούνε να κατανοήσουν την κατάθλιψη, πώς εκδηλώθηκε η ασθένεια σε σένα;

Κατάθλιψη και άγχος: πώς εκδηλωνόταν η ασθένεια;

Raphaël: Ήταν κυρίως άγχος πραγματικά ριζωμένο στο σώμα. Δηλαδή: να φοβάαι τη νύχτα, να φοβάσαι τον ύπνο, να φοβάσαι την έλλειψη ύπνου γιατί βλέπεις τις ώρες να περνούν χωρίς να κλείνεις μάτι. Και έτσι, ιδρώνεις, μουσκεύεις τα σεντόνια από ιδρώτα. Έχεις πραγματικά αυτό το άγχος που σου δίνει την αίσθηση… ότι δεν θα φύγει ποτέ. Και φυσικά, όσο περισσότερο επικεντρώνεσαι σε αυτό, τόσο λιγότερο θέλει να φύγει.

Με την αϋπνία, το σώμα και ο εγκέφαλος δεν λειτουργούν πλέον σωστά. Δυσκολεύεσαι να εκκρίνεις, υποθέτω, τις ορμόνες — σεροτονίνη, ενδορφίνες, ντοπαμίνη — που χρειάζεσαι για να νιώθεις τουλάχιστον κάπως καλά και να αντιμετωπίσεις την ημέρα.

Μερικά κοινά πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα. Το να βγεις έξω, να αγοράσεις ένα ψωμί — ήταν αγώνας…

Αγχώδης παράλυση: όταν οι απλές πράξεις γίνονται αγώνας

Raphaël: Θυμάμαι μια φορά που έπρεπε να ανανεώσω την ταυτότητά μου. Έμεινα παγωμένος μπροστά στη σχισμή όπου έπρεπε να βάλω το κέρμα για να βγάλω τη φωτογραφία. Ήμουν σε κατάσταση αγχώδους παράλυσης.

Και εκεί, αναρωτιέσαι πραγματικά τι σου συμβαίνει. Δεν αναγνωρίζεις πλέον τον εαυτό σου.

Κοιτάζεσαι μερικές φορές στον καθρέφτη και λες: «Δεν ξέρω τι βλέπω. Δεν ξέρω ποιο είναι αυτό το άτομο. Δεν ξέρω πλέον ποιος είμαι.»

Εκεί πρέπει να ζητήσεις βοήθεια. Εκεί πρέπει να το πάρεις πολύ σοβαρά.

«Είναι πραγματικά το μυαλό που πονά. Είναι η ψυχή που υποφέρει. Και δεν πρέπει να περιμένουμε.» — Μαρτυρία του Raphaël

Κάνω συχνά την παρομοίωση: αν είχα έναν πραγματικά έντονο πονόδοντο, θα έψαχνα μέσα σε μια ώρα ραντεβού στον οδοντίατρο. Ωστόσο, αυτό δεν είναι κάτι που κάνουμε όταν βρισκόμαστε σε μια συναισθηματική κατάσταση σαν αυτή που μόλις περιέγραψα.

Και όμως, θα έπρεπε. Γιατί είναι πραγματικά ο νους που πονά. Είναι η ψυχή που υποφέρει. Και δεν πρέπει να περιμένουμε.

Βγαίνοντας από την άρνηση: η βοήθεια του ψυχιάτρου, του ψυχολόγου και των αγαπημένων προσώπων

Raphaël: Υπάρχουν ψυχίατροι και ψυχολόγοι που είναι εκεί για να μας καθοδηγούν, να μας βοηθούν και εφόσον χρειαστεί, να μας χορηγήσουν φαρμακευτική αγωγή.

Αρχικά, ήμουν ενάντια στην ψυχιατρική, ενάντια στα φάρμακα.

Margaux: Για ποιους λόγους ήσουν ενάντια εκείνη την εποχή;

Raphaël: Γιατί σήμαινε να παραδεχτώ ότι είχα ηττηθεί από τον ίδιο μου τον εαυτό, ότι δεν μπορούσα πλέον να διαχειριστώ τη ζωή μου, να νιώθω αποτυχημένος, να αποδέχομαι μια μορφή ήττας.

Και νομίζω ότι αυτό μπορεί να έχει σχέση με τη συλλογική νοοτροπία. Ζούμε σε μια κοινωνία όπου πρέπει να λειτουργείς, να είσαι παραγωγικός, να σηκώνεις το κεφάλι, να χαμογελάς, να μην μιλάς πολύ για τα προβλήματά σου. Πρέπει να είσαι «λειτουργικός».

Το ταμπού της ψυχοθεραπείας: «να αποδεχτείς μια μορφή ήττας»

Raphaël: Έχω την εντύπωση ότι στη Γαλλία ειδικότερα — ακόμα και αν αυτό αλλάζει — υπάρχει ακόμα ένα ταμπού. Σε άλλες χώρες, γίνεται αποδεκτό, αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής.

Στην Αργεντινή, για παράδειγμα, είναι απολύτως φυσιολογικό να έχεις ψυχολόγο. Είναι μάλιστα παράξενο αν δεν έχεις! Είναι αρκετά περίεργο: «Δεν έχεις θεραπευτή; Δεν πας καλά;»

Οπότε είναι σχεδόν το αντίθετο.

Και δυσκολεύτηκα πολύ να κάνω αυτό το βήμα — να πω στον εαυτό μου: «Raph, χρειάζεσαι βοήθεια, χρειάζεσαι να δεις γιατρό.» Είναι ένας γιατρός της ψυχής, αλλά είναι ωστόσο γιατρός.

Νομίζω ότι ήμουν πολύ σκληρός με τον εαυτό μου. Υπάρχουν άτομα πιο ήπια με τον εαυτό τους, που έχουν πολύ λιγότερη δυσκολία να κάνουν αυτό το βήμα.

Margaux: Όταν μιλήσαμε γι’ αυτό το podcast, είχες αναφέρει την άρνηση, το γεγονός ότι σου πήρε χρόνο να αναγνωρίσεις την κατάθλιψή σου. Τι σε βοήθησε να αποδεχτείς την ασθένεια και να βγεις από την άρνηση;

Αποδοχή της ασθένειας και έξοδος από την άρνηση χάρη στους αγαπημένους

Raphaël: Νομίζω ότι αυτό που με βοήθησε περισσότερο ήταν να ακούσω τους αγαπημένους μου, αυτούς που με περιβάλλουν, που μου λένε: «Ίσως σταμάτησες να παίρνεις τα αντικαταθλιπτικά σου πολύ νωρίς. Ίσως δεν έχεις πλήρως αναρρώσει. Ίσως θα ήταν καλό να κάνεις μερικές ακόμα συνεδρίες με ψυχολόγο.»

Και εκεί, φυσικά, μπορείς να βρίσκεσαι ακόμα στην άρνηση: «Όχι, όχι, πηγαίνω πολύ καλά. Δεν μπορώ να περάσω όλη μου τη ζωή να βλέπω ψυχολόγο.»

Αλλά νομίζω ότι στην πραγματικότητα, αν αγαπάς πραγματικά τους ανθρώπους, τους ακούς — ιδίως τους πιο κοντινούς σου. Μερικές φορές μπορεί να έχουν καλές προθέσεις αλλά να σε πληγώνουν επειδή εκφράζονται απότομα ή άτσαλα. Αυτό συνέβη. Αλλά είναι ωστόσο χρήσιμο, γιατί έχουν δικαίωμα να σου πουν πότε εκτιμούν ότι εξακολουθείς να παλεύεις μέσα στην ίδια δυσκολία.

Και στη δική μου περίπτωση, νομίζω ότι ακόμα και αν έχω προοδεύσει πολύ και νιώθω αρκετά δυνατός ώστε να μην ξαναπέσω σε ένα νοσηρό καταθλιπτικό κράτος, λέω στον εαυτό μου: «Μπορεί να μην έχεις πλήρως θεραπευτεί.»

🔎 Διαβάστε επίσης τον οδηγό: πώς να βοηθήσεις έναν αγαπημένο σου που είναι αλκοολικός και αρνείται να το παραδεχτεί.

Όταν κάποιος έχει, για παράδειγμα, ένα σοβαρό ατύχημα, ένα σύνθετο κάταγμα, υποβάλλεται σε χειρουργείο, και στη συνέχεια υπάρχει παρακολούθηση, αποκατάσταση. Είναι κάπως το ίδιο: ναι, έχεις κάνει το πιο δύσκολο κομμάτι, αλλά πρέπει να ελέγξεις μήνες ή χρόνια αργότερα αν είναι πραγματικά θεραπευμένο, αν περπατάς κανονικά ξανά.

Αυτό που με ενοχλεί είναι ότι με την ψυχοθεραπεία, δεν ξέρεις ποτέ πραγματικά.

Δεν υπάρχει προθεσμία. Δεν ξέρεις πότε θα θεραπευτείς.

Όταν είναι σωματική αδιαθεσία, υπάρχουν χρονοδιαγράμματα, είναι απτό: «Λοιπόν κύριε, το κάταγμα έχει επουλωθεί — δέκα συνεδρίες και θα τελειώσετε.»

Αλλά η ψυχή είναι διαφορετική. Πότε μπορείς να πεις ότι η ψυχή έχει θεραπευτεί από μια καταθλιπτική κατάσταση; Ποιο είναι το κριτήριο;

Οπότε σκεφτόμουν: «Ναι, αλλά τότε τι κάνω; Μία συνεδρία την εβδομάδα; Δύο; Για πόσους μήνες;» Είναι πολύ υποκειμενικό.

Και πάντα είχα την αίσθηση ότι αν το έριχνα σε αυτό, θα έκανα είκοσι πέντε χρόνια θεραπεία — και φυσικά δεν το ήθελα αυτό.

Έκανα αρκετές συνεδρίες. Αλλά κάποιοι άνθρωποι σε θεραπεία εδώ και χρόνια θα σου πουν ότι αυτό δεν είναι αρκετό… και έχουν πιθανώς δίκιο.

Margaux: Ναι, νομίζω ότι υπάρχουν όλα τα είδη εμπειριών. Για μένα, ήταν ένας χρόνος και μερικοί μήνες. Άλλοι χρειάζονται λίγο περισσότερο χρόνο. Εξαρτάται επίσης από τη σχέση που έχεις με τον θεραπευτή, αν βυθίζεσαι ολοκληρωτικά ή αν διστάζεις…

Η εμπειρία της ψυχοθεραπείας

Margaux: Εκ των υστέρων, ποια ήταν η εμπειρία σου από την ψυχοθεραπεία; Για σένα, ήταν χρήσιμη για τη θεραπεία αυτής της κατάθλιψης, για να πας καλύτερα;

Raphaël: Ναι. Είναι άτομα που έχουν σπουδάσει γι’ αυτό. Βέβαια, πρέπει να ταιριάζετε, πρέπει να νιώθεις άνετα, ευπρόσδεκτος.

Νομίζω ότι ήδη, είναι αναγκαστικά χρήσιμο, γιατί σταματάς να είσαι βάρος για τους αγαπημένους σου — λυπάμαι που το λέω έτσι. Πηγαίνεις να ζητήσεις βοήθεια από ένα άτομο που αυτή είναι η δουλειά του, που πληρώνεται γι’ αυτό. Και έτσι, ήδη μόνο για αυτόν τον λόγο, για μένα, είναι αρκετό: να δίνεις λίγο χώρο και ανάσα στην οικογένειά σου, και να πηγαίνεις μάλλον σε έναν επαγγελματία, παρά να περνάς πολύ χρόνο να μηρυκάζεις τα προβλήματά σου με τους αγαπημένους σου.

Και αυτός επιπλέον θα μπορεί να σε καθοδηγήσει.

Το ταμπού των αντικαταθλιπτικών: ένα «δεκανίκι» που είναι μερικές φορές απαραίτητο

Raphaël: Νομίζω επίσης ότι — αν μου επιτρέπεται μια μικρή παρένθεση για τα φάρμακα — σε κάποια στιγμή δεν μπορούσα τόσο πολύ να κοιμηθώ, ήμουν τόσο σε σοβαρή καταθλιπτική κατάσταση, που κατέφυγα ωστόσο στο Tercian. Είναι ένα αρκετά δυνατό φάρμακο. Και στη συνέχεια πήρα Anafranil.

Μερικοί θα πουν ότι είναι νόμιμα ναρκωτικά, ότι είναι απάτη… Πράγματι, δεν ήμουν υπέρ, αλλά με βοήθησε ωστόσο. Ήταν ένα καλό δεκανίκι για να με επαναφέρει στην τροχιά, για να με κάνει τουλάχιστον να κοιμάμαι πάλι έξι, επτά ώρες.

Κατάθλιψη: τα σημάδια μιας κατεπείγουσας κατάστασης

Margaux: Για να βάλουμε τα πράγματα στο πλαίσιό τους, βρισκόσουν σε κατεπείγουσα κατάσταση. Είχες τόσο έντονο άγχος που δεν κοιμόσουν πλέον. Ο εγκέφαλός σου ήταν σε κατάσταση κολλήματος. Εγώ έχω κάπως την εικόνα του κολλήματος του υπολογιστή. Έπρεπε λοιπόν να είσαι αρχικά δίπλα σε έναν ψυχίατρο για να λάβεις φάρμακα που σε υποχρεώνουν να κοιμηθείς.

Ο ύπνος ήταν η προτεραιότητα, ώστε στη συνέχεια να βρεις εκ νέου παρουσία πνεύματος και να ξεκινήσεις θεραπευτική εργασία με ψυχολόγο.

Raphaël: Ναι, αν δεν είσαι τουλάχιστον ελάχιστα λειτουργικός, ότι ο εγκέφαλός σου κοιμάται μόλις τρεις ώρες τη νύχτα, πώς μπορείς να κάνεις μια αξιοπρεπή ψυχολογική συνεδρία;

Και πάλι, είναι σαν να έχεις μόλις σπάσει το πόδι σου. Δεν θα σκεφτείς αμέσως να σε κάνουν να περπατήσεις ξανά. Θα χρειαστεί πρώτα να τοποθετηθεί το κόκκαλο στη θέση του, να περάσεις στο χειρουργείο. Υπάρχει πρώτα η επείγουσα αγωγή.

Αυτό που είναι κρίμα στην πραγματικότητα, είναι το να φτάνεις σε αυτό το σημείο. Κανονικά, δεν πρέπει να φτάσεις εκεί: θα έπρεπε να μπορείς να δεις ψυχολόγο προκαταβολικά για να αποτρέψεις αυτές τις καταστάσεις.

Δεν ξέρω αν αυτό είναι πάντα εφικτό. Νομίζω ότι υπάρχουν επίσης, δυστυχώς, σοβαρές ψυχικές διαταραχές που παραμένουν μυστήριο. Δεν ξέρουμε αν υπάρχει γενετική συνιστώσα ή όχι. Οπότε μακριά από μένα η ιδέα ότι αυτό θα έλυνε τα πάντα.

Αλλά νομίζω ότι στη δική μου περίπτωση, θα έπρεπε να είχα δει ψυχολόγο νωρίτερα.

Margaux: Ναι, και ταυτόχρονα, ακούγοντάς σε, έκανες ό,τι μπορούσες. Υπάρχει πολύ ασυνείδητο: η οικογενειακή μας ιστορία και τα τραύματά μας καθορίζουν πολύ τις αποφάσεις και τις πράξεις μας στην ενήλικη ζωή. Δεν το συνειδητοποιούμε πάντα. Και μια μέρα, δυνητικά, ανοίγει ένα κουτί της Πανδώρας… Εγώ, ακούγοντάς σε, έχω αυτή την εικόνα κάποιου που έκανε ό,τι μπορούσε, και κάποια στιγμή, ήρθε ολόκληρο το παρελθόν σε καλπασμό. Εκείνη τη στιγμή άρχισες να φροντίζεις τον εαυτό σου, με τη βοήθεια της οικογένειάς σου.

Η αφορμή της θεραπείας για τον Raphaël: η φροντίδα του εαυτού είναι φροντίδα των άλλων

Raphaël: Ναι. Και θα πρόσθετα ότι ένα από τα εναύσματα ήταν μια φράση που μου είπε η μητέρα μου. Μου είπε: «Ξέρεις, όταν φροντίζεις τον εαυτό σου, φροντίζεις και τους άλλους.»

Και αυτό με σημάδεψε πολύ, ενώ ήμουν σε άθλια κατάσταση. Αλλά άφησε ωστόσο ένα αποτύπωμα. Δεν έχω ξεχάσει ποτέ αυτή τη φράση, και τη σκέφτομαι συχνά.

Αυτό που σημαίνει για μένα είναι: «Raph, αν θέλεις πραγματικά να αγαπάς τους ανθρώπους, αν θέλεις να τους βοηθάς, πρέπει πρώτα να είσαι καλά με τον εαυτό σου. Αλλιώς, πώς θέλεις να τους βοηθήσεις; Θα είσαι βάρος.»

Βάρος με την αντικειμενική έννοια της λέξης — όχι για να ενοχοποιηθεί το καταθλιπτικό άτομο. Αλλά στην πράξη, το να ζεις δίπλα σε ένα καταθλιπτικό άτομο, είναι πολύ δύσκολο. Γιατί οι φροντιστές δεν είναι αναγκαστικά στα καλύτερά τους καθημερινά. Αν επιπλέον πρέπει να διαχειριστούν κάποιον που δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί τον εαυτό του, γίνεται περίπλοκο. Ιδιαίτερα αν είναι ένα αγαπημένο πρόσωπο, κάποιος που αγαπάμε, με τον οποίο δεν υπάρχει αυτό το συναισθηματικό φράγμα.

Εκεί ο ψυχολόγος είναι καλύτερα εξοπλισμένος, νομίζω. Είναι επαγγελματίας, που διατηρεί μια ορισμένη συναισθηματική αποστασιοποίηση. Ακόμα και αν, φυσικά, δεν είναι εύκολο ούτε γι’ αυτούς.

Αλλά νομίζω ότι όταν καταφέρεις να έχεις αυτή την επίγνωση, κάνεις ήδη ένα βήμα μπροστά:

«Εντάξει, είμαι καταθλιπτικός, δεν βρίσκομαι πλέον στην άρνηση, θα πάω να ζητήσω βοήθεια — από ψυχολόγο και/ή ψυχίατρο. Και θεραπεύοντας τον εαυτό μου, φροντίζω και τους άλλους.»

Αυτό και μόνο είναι ήδη τεράστιο.

Αντιμέτωπος με ένα καταθλιπτικό άτομο: να πεις τα πράγματα ευθέως ή όχι;

Margaux: Ναι, είναι ξεκάθαρο. Θα ήθελα να επιστρέψω στιγμιαία σε αυτή την έννοια της άρνησης για την οποία μίλησες λίγο νωρίτερα. Έλεγες ότι στη δική σου περίπτωση, οι αγαπημένοι σου σε βοήθησαν, λέγοντας ορισμένα πράγματα σε καίριες στιγμές. Μερικοί ήταν αρκετά άμεσοι, έλεγες, και μερικές φορές αυτό είναι απαραίτητο.

Τείνω να πιστεύω ότι αν κάποιος είναι άμεσος με ένα άτομο που έχει κατάθλιψη, ο κίνδυνος είναι να το κάνεις αμυντικό. Στην πραγματικότητα, αν το άτομο βρίσκεται ήδη στην άρνηση, αντιμετωπίζοντάς το με την κατάθλιψη, θα κλειστεί πιθανότατα σαν στρείδι.

Αλλά εσύ λες ότι αντίθετα, αυτό σε συγκλόνισε θετικά, αν καταλαβαίνω σωστά;

Raphaël: Βρίσκεσαι σε αμυντική θέση όταν λαμβάνεις τέτοιες παρατηρήσεις, γιατί δεν είναι ευχάριστο. Δεν είναι ευχάριστο να σου λένε: «Χρειάζεσαι ψυχολόγο.» Δεν είναι ευχάριστο να σου λένε: «Δεν αντέχω άλλο, πήγαινε να βρεις κάποιον για να μιλήσεις για τα προβλήματά σου.»

Αλλά νομίζω ότι εν πάση περιπτώσει, υπάρχουν στιγμές που, αν το άτομο είναι πραγματικά στο ναδίρ, δεν λες τέτοιου είδους πράγματα. Ήδη γιατί δεν είναι δεκτικό, και επίσης δεν θα τολμούσες. Εγώ προσωπικά, αν δω ένα άτομο σε απόλυτη αγωνία, φυσικά και δεν το λέω αυτό. Από την άλλη, αυτό που μπορώ να κάνω, είναι να το συνοδεύσω, να κλείσω ένα ραντεβού γι’ αυτό, και να το συνοδεύσω στην πρώτη ψυχολογική συνεδρία — και ακόμα και στις επόμενες, αν χρειαστεί.

Αλλά αν μετά από αρκετούς μήνες ή χρόνια, εξακολουθεί να παιδεύεται λίγο και το άτομο είναι σε θέση να ακούσει πράγματα, τότε ναι, γιατί όχι να το πεις ευθέως.

🔎 Διαβάστε επίσης το άρθρο: 4 συμβουλές για να βοηθήσεις ένα καταθλιπτικό άτομο που βρίσκεται στην άρνηση.

Raphaël: Νομίζω ότι εν πάση περιπτώσει, η επιθετικότητα — στον τόνο, στη μορφή — δεν είναι ποτέ καλή. Η ηπιότητα θριαμβεύει πάντα έναντι της σκληρότητας.

Αλλά καταλαβαίνω επίσης ότι δεν είναι εύκολο. Και πάλι, ένα αγαπημένο πρόσωπο που ζει με ένα καταθλιπτικό άτομο, είναι επίσης κάπως ένα άτομο σε αγωνία.

Ίσως χρειαστεί κι αυτό ψυχοθεραπεία.

Margaux: Αυτό είναι πολύ σωστό, αυτό που λες.

Raphaël: Είμαστε όλοι υποψήφιοι, στην πραγματικότητα. Και αυτό επίσης: για να αποφύγεις την άρνηση, πρέπει να σταματήσεις να δοξάζεις τον εαυτό σου, να σταματήσεις να πιστεύεις ότι είσαι υπεράνθρωπος, και να καταλάβεις ότι μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε, σε οποιαδήποτε ηλικία.

Όταν κάποιος είναι λίγο ταπεινός σε αυτό το σημείο, λέει στον εαυτό του: «Ξέρεις τι; Ναι, θα κάνω τα πράγματα σωστά. Θα πάω να ζητήσω βοήθεια. Θα σταματήσω να καυχιέμαι, να λέω ψέματα στον εαυτό μου… Το σημαντικό είναι να πηγαίνω καλά. Ποιον χαρακτήρα προσπαθώ να υπερασπιστώ εδώ; Κάποιον που εργάζεται δέκα, έντεκα ώρες τη μέρα, που δεν έχει ποτέ πονοκέφαλο, που είναι πάντα στα καλύτερά του; Αυτό είναι γελοίο. Δεν υπάρχει.»

Και ζούμε σε μια εποχή όπου, στα κοινωνικά δίκτυα, υπάρχει πολλή προσποίηση. Δείχνουμε τον καλύτερο εαυτό μας, και αυτό μας κάνει να πιστεύουμε ότι πρέπει να είμαστε έτσι.

Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια.

Οι καλύτερες εταιρείες στις οποίες εργάστηκα είναι αυτές που άρχισαν να ανοίγονται στο θέμα: εταιρείες που προσφέρουν προϋπολογισμό ψυχοθεραπείας στους υπαλλήλους τους — είτε μέσω διαδικτυακών πλατφορμών είτε αφήνοντας τον καθένα να επιλέξει τον θεραπευτή του.

Αυτό είναι το είδος των εταιρειών που ζουν με την εποχή τους, που δεν βρίσκονται στην άρνηση.

Νομίζω ότι η άρνηση είναι συλλογική υπόθεση.

Δύο βιβλία για να βγεις από την κατάθλιψη και να επανασυνδεθείς με το παρόν

Margaux: Πέρα από τις συνομιλίες με ψυχίατρο και ψυχολόγο, υπήρχαν άλλα πράγματα που σε βοήθησαν να θεραπευτείς, να βρεις ξανά διαύγεια, καθαρότητα σκέψης, να επιβεβαιώσεις την ταυτότητά σου και να βγεις από την κατάθλιψη;

Raphaël: Ναι. Υπήρχαν δύο σημαντικά βιβλία: Η δύναμη του Τώρα του Eckhart Tolle, και Οι τέσσερις συμφωνίες του Don Miguel Ruiz.

Το πρώτο με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι ήμουν πολύ μπλοκαρισμένος στο παρελθόν — μηρυκάζοντας, που είχε γίνει μέρος της ταυτότητάς μου — και ότι ανησυχούσα πολύ για το μέλλον, το κοίταζα με άγχος.

Με δίδαξε ότι ζούμε μόνο στο παρόν, ότι μπορούμε να συνθέτουμε μόνο με αυτό. Και όταν καταφέρεις να εστιάσεις την πλήρη συνείδησή σου στο παρόν, νιώθεις πολύ καλύτερα.

Ανακτώντας τη διαύγεια: η σημασία της ενσυνειδητότητας

Raphaël: Και έπειτα Οι τέσσερις συμφωνίες, γιατί η πρώτη συμφωνία που είναι «Ο λόγος σου να είναι άψογος», δεν είναι μόνο ο λόγος προς τους άλλους, αλλά και αυτός προς τον εαυτό μας. Είναι ο εσωτερικός μας διάλογος. Για να γίνεις συνειδητός του εσωτερικού σου διαλόγου και κατάστασης, μπορείς να κάνεις πολύ απλές μικρές ασκήσεις. Για παράδειγμα, να κάνεις έναν συναισθηματικό έλεγχο το πρωί, το μεσημέρι και το βράδυ — ή απλά όταν νιώθεις ότι κάτι δεν πάει καλά. «Εντάξει, τι συμβαίνει μέσα μου τώρα; Γιατί έχω άγχος; Γιατί νιώθω αυτό τον φόβο; Γιατί ιδρώνω;»

Και συχνά, συνειδητοποιείς ότι υπάρχουν σκέψεις, πεποιθήσεις που ανεβαίνουν στην επιφάνεια.

🔎 Διαβάστε επίσης το άρθρο: 4 βήματα για να διαχειριστείς καλύτερα τα συναισθήματά σου και να σταματήσεις να τα υπομένεις.

Raphaël: Στις Τέσσερις συμφωνίες, μιλάμε για αυτές τις πεποιθήσεις που έχουμε δημιουργήσει και αποδεχτεί από την παιδική ηλικία, και που μας προκαλούν πόνο.

Στη δική μου περίπτωση, για παράδειγμα, ήταν: «Δεν έχεις δικαίωμα να ξεκουραστείς.» Σαν να υπάρχει πάντα δυνητικά ένα πρόβλημα. Πρέπει να βρίσκεσαι σε κατάσταση υπερεπαγρύπνησης. Ακόμα και αν έχεις δουλέψει πολύ κατά τη διάρκεια της ημέρας, νιώθεις λίγο ένοχος αν ξεκουράζεσαι. Αυτό το είδος πραγμάτων υπήρχε σε μένα.

Και στην πραγματικότητα, είναι αβυσσαλέο. Συνειδητοποίησα ότι υπήρχε ολόκληρη μια πτυχή της ψυχής μου που συνίστατο στο να επαναλαμβάνει τα ίδια καθορισμένα πρότυπα. Μόλις ο εγκέφαλός μου μπει σε λειτουργία πανικού — μου λέει, «θα έπρεπε να κάνεις αυτό» ή «πρόσεξε εκεί»… Με λίγα λόγια, υπάρχει μια ολόκληρη δέσμη άγχους σε μια ολόκληρη σειρά θεμάτων. Οπότε όταν ο εγκέφαλός μου είναι σε λειτουργία πανικού, παρατηρώ και προσπαθώ να τον βοηθήσω να αποκαθοριστεί. Του λέω: «Ευχαριστώ εγκέφαλε που βρίσκεσαι σε κατάσταση συναγερμού, αλλά αυτός ο ψυχολογικός φόβος δεν έχει λόγο ύπαρξης, δεν υπάρχει.»

Περιοριστικές πεποιθήσεις και η δύναμη της «αψεγάδιαστης λέξης»

Raphaël: Φυσικά, ο φόβος εκφράζεται δικαιολογημένα μερικές φορές. Αν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με ένα πεινασμένο λύκο στο δάσος, ναι, έχεις δίκιο να φοβάσαι, η αδρεναλίνη ανεβαίνει, ο φόβος σε κάνει να τρέξεις ή να κρυφτείς. Αυτό είναι το ένστικτο επιβίωσης. Αλλά εδώ, μιλάμε για τον ψυχολογικό φόβο.

Ο εγκέφαλος δεν φαίνεται να κάνει μεγάλη διάκριση μεταξύ αυτού που συμβαίνει πραγματικά εκεί, μπροστά μου, και αυτού που βάζω στο μυαλό μου, του σεναρίου, της ταινίας που παίζει στο κεφάλι μου. Αυτά τα καταστροφικά σενάρια δημιουργούν κορτιζόλη, τάση στο σώμα, άγχος και δυνητικά κατάθλιψη στη συνέχεια.

Αυτά είναι βιβλία που μου έδωσαν κλειδιά. Δημιούργησα νέα καθορισμένα αντανακλαστικά, αλλά αυτή τη φορά επικεντρωμένα στην ευημερία μου.

Margaux: Αυτά τα βιβλία σε συνόδευσαν σε μια διαδικασία ενδοσκόπησης. Αλλά για να κάνεις αυτή τη δουλειά, πρέπει να επιτρέπεις στον εαυτό σου να νιώθει συναισθήματα και να έχεις την ικανότητα να τα ονομάζεις, να βάζεις λόγια σε αυτά, κάτι που δεν είναι πάντα εύκολο. Υπάρχουν άτομα που έχουν μεγάλες δυσκολίες με αυτό. Στη δική σου περίπτωση, νομίζω ότι είχες ήδη αυτές τις ικανότητες, ή τουλάχιστον ότι με την ψυχοθεραπεία, σε βοήθησε να μάθεις να το κάνεις.

Έχω στην καρδιά μου να το αποσαφηνίσω για όσους μας ακούνε, γιατί ορισμένα άτομα δεν μπορούν να ονομάσουν τα συναισθήματά τους. Μιλάμε για αλεξιθυμία. Μην ενοχοποιείστε αν για σας αυτή είναι μια πολύ δύσκολη άσκηση, δεν είναι εύκολο όταν δεν έχεις τη συνοδεία ψυχολόγου ή ψυχιάτρου.

Από την άρνηση στη θεραπεία: πώς αισθάνεται ο Raphaël σήμερα

Margaux: Για να επιστρέψω σε σένα Raphaël, πώς αισθάνεσαι σήμερα;

Raphaël: Λοιπόν, αισθάνομαι φυσικά καλύτερα γιατί ήδη, μπορώ να έχω ολοκληρωμένες, αξιοπρεπείς νύχτες ύπνου. Αυτός ήταν πραγματικά ένας φόβος — να μην μπορέσω ποτέ πια να κοιμηθώ.

Πρέπει να διευκρινιστεί ωστόσο ότι λόγω αυτής της κατάθλιψης, έχασα τη δουλειά μου. Καθώς ήμουν κάποιος που είχε στην καρδιά του να είναι πάντα στην υπηρεσία των άλλων, να είναι καλός υπάλληλος, κάποιος αξιόπιστος, ήταν πολύ δύσκολο να χάσω τη δουλειά μου. Δυσκολεύτηκα πολύ να ανακάμψω και να συγχωρέσω τον εαυτό μου εκεί επίσης και να πω στον εαυτό μου ότι δεν πειράζει.

«Έμαθα να είμαι λίγο πιο τρυφερός με τον εαυτό μου, ακόμα και αν μερικές φορές εξακολουθώ να είμαι πολύ σκληρός.» — Μαρτυρία του Raphaël

Raphaël: Εκεί που πηγαίνω καλύτερα, είναι ότι έμαθα να είμαι τρυφερός με τον εαυτό μου, ακόμα και αν εξακολουθώ να είμαι πολύ σκληρός μερικές φορές, και έχω ακόμα καθορισμένα αντανακλαστικά.

Εκεί που νιώθω πραγματικά αισιόδοξος, είναι ότι δεν θεωρώ δεδομένα αυτά που έχω κάνει. Σκοπεύω να κάνω ακόμα μερικές συνεδρίες ψυχοθεραπείας. Δεν βρίσκομαι στην άρνηση. Και τώρα, παίρνω πρωτοβουλίες. Δεν χρειάζομαι να μου δείξουν τον δρόμο. Πιθανώς θα κάνω μόνο μία συνεδρία τον μήνα για να παραμένω επίσης ενεργός στη ζωή. Για να απαντήσω στην ερώτησή σου: αρκετά καλά, αλλά εξακολουθώ να είμαι λίγο προσεκτικός για την κατάστασή μου.

Margaux: Αυτό που ακούω είναι ότι υπάρχει ακόμα η επιθυμία να ξεκαθαριστούν ορισμένα πράγματα, αλλά αυτή τη φορά, βρίσκεσαι περισσότερο σε προληπτική λειτουργία — για να αποφύγεις να ξαναπέσεις σε παλιά μοτίβα. Η θέληση να μην βρίσκεσαι πλέον στην άρνηση, αυτό είναι σίγουρο, και να ξεκαθαρίσεις ορισμένα πράγματα που παραμένουν σε εκκρεμότητα, ίσως ακόμα μερικές περιοριστικές πεποιθήσεις.

Η διαφορά ανάμεσα στο να γνωρίζεις κάτι και στο να το ενσαρκώνεις και το τέλος της εξαρτημένης συμπεριφοράς

Raphaël: Ναι, νομίζω ότι θέλω μια αληθινή αναγέννηση. Είμαι κάποιος αρκετά φιλικός προς την ανάγνωση που σχετίζεται με τη σοφία, την προσωπική ανάπτυξη… αλλά συχνά υπάρχει μια αντίφαση μεταξύ αυτού που διαβάζω, αυτού που μου αρέσει, και αυτού που είμαι πραγματικά ικανός να ενσαρκώσω.

Εκεί λέω στον εαυτό μου ότι έχω ακόμα δρόμο να διανύσω στην ψυχοθεραπεία. Είναι ένα πράγμα να λες, να αναγνωρίζεις μια αλήθεια, είναι άλλο να την ενσαρκώνεις.

Όταν ο Λάο Τζι λέει: «Ας τελειώσουμε με τα προβλήματά σου, σταμάτα να σκέφτεσαι» — λέτε στον εαυτό σας: «Εντάξει, αλλά είμαι ικανός να το κάνω αυτό;» Νομίζω ότι είναι δυνατό. Έχω εκπαιδεύσει τον εγκέφαλό μου να επανασυνδέεται με το παρόν, με το σώμα και την αναπνοή. Να επανασυνδέεται πραγματικά με αυτό που κάνω. Όταν κάνω μια εργασία, ακόμα και όταν εργάζομαι, προσπαθώ να είμαι εκατό τοις εκατό επικεντρωμένος σε αυτό που κάνω και όχι με το μυαλό αλλού, να σκέφτομαι τη επόμενη μέρα. Είναι αλήθεια ότι εξακολουθώ να έχω αυτή την επιθυμία να ενσαρκώνω τις αναγνώσεις μου. Και δεν είναι εύκολο.

Συμβουλές για όσους στηρίζουν ένα καταθλιπτικό και ευάλωτο άτομο

Margaux: Έχω μία τελευταία ερώτηση για σένα. Ας υποθέσουμε ότι ένας φίλος σου εμπιστεύεται γιατί δεν ξέρει πραγματικά τι να κάνει για να βοηθήσει ένα αγαπημένο του άτομο που είναι καταθλιπτικό και στην άρνηση. Βρισκόμαστε στην πλευρά του φροντιστή. Είναι αδύναμος, δεν ξέρει τι να πει και τι να κάνει δίπλα σε αυτό το άτομο. Τι συμβουλές θα του έδινες;

Raphaël: Να αφηγηθεί την ιστορία του. Τα άτομα που πονούν είναι πάντα πιο πρόθυμα να σε ακούσουν όταν μιλάς για τον εαυτό σου. Γιατί δεν νιώθουν κριτικαρισμένα. Έχουν τη δυνατότητα να ταυτιστούν μαζί σου και να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνα στο πλοίο.

«Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να είναι λίγο ευάλωτος για να χτίσεις εμπιστοσύνη.»

Raphaël: Νομίζω ότι όταν μιλάς για τη δική σου ιστορία, οι άνθρωποι είναι αρκετά δεκτικοί. Ιδίως όταν γίνεται με ειλικρίνεια, σχεδόν χωρίς φίλτρα. Είτε είσαι γονέας είτε σύντροφος, μπορεί να είναι μια ευκαιρία να αναστοχαστείς και εσύ ο ίδιος για την ψυχή σου, την ψυχική σου κατάσταση, τη ζωή σου. Και να βοηθήσεις αυτό το άτομο λέγοντας: «Ξέρεις, κι εγώ — στη νεότητά μου ή σε μια τέτοια περίοδο της ζωής μου — ένιωσα επίσης αυτό το ίδιο συναίσθημα, βρισκόμουν επίσης σε ψυχολογική αγωνία.» Το να το συζητάς μπορεί να διαρρήξει τα φράγματα στον διάλογο και να βοηθήσει πραγματικά το άτομο.

Margaux: Να δείχνεις, να επιτρέπεις στον εαυτό σου να είναι λίγο ευάλωτος για να χτίσεις εμπιστοσύνη, τελικά;

Η ευαλωτότητα — μια δύναμη για να σπάσεις τη μάσκα της ανδροπρέπειας

Raphaël: Ναι, νομίζω ότι είναι ακόμα μια αξία, η ευαλωτότητα, η ηπιότητα επίσης. Μπορεί να είναι αξίες που μερικές φορές γίνονται κακώς αντιληπτές σε ορισμένα περιβάλλοντα, σκέφτομαι τα επαγγελματικά, αλλά τα πράγματα αλλάζουν λίγο, ευτυχώς.

Νομίζω ότι είναι καλό για έναν άνδρα, ειδικότερα, να επιτρέπει στον εαυτό του να μην εκδηλώνει ανδροπρέπεια, να μην φορά μάσκα λειτουργικότητας, να μην είναι πάντα γερός. Είναι επίσης καλό αν κλαίει, αν παραδέχεται τα λάθη του, αν λέει ότι δεν αντέχει άλλο.

Ίσως στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλοί άνδρες που φαίνεται να πηγαίνουν πολύ καλά εξωτερικά, αλλά που υποφέρουν τεράστια από τον χαρακτήρα που παίζουν. Αναθεώρησα εντελώς τον εσωτερικό μου διάλογο. Ήθελα να είμαι κάποιος που έλαμπε σε πολλές απόψεις, και αυτό, νομίζω, μου έκανε πολύ κακό στην πραγματικότητα. Αυτό το εγώ, αυτή η εγωκεντρική κατασκευή, τελικά με εξυπηρέτησε άσχημα.

Για να καταλήξω, θα έλεγα ότι η κατάθλιψή μου εξερράγη γιατί δεν μπορούσα πλέον να ζω με αυτόν τον εαυτό μου.

Margaux: Στην πραγματικότητα, η κατάθλιψη ήταν σαν ένα μεγάλο stop μπροστά σε ολόκληρη την ταυτοτική κατασκευή και τις προσχηματικές εμφανίσεις. Είναι κάπως σαν το σώμα και το μυαλό σου να έλεγαν: «Εδώ, δεν είναι πλέον δυνατό, φτάσαμε στο τέλος του τέλους. Το θεατρικό έργο έπρεπε να είχε τελειώσει εδώ και καιρό. Αυτός ο χαρακτήρας δεν με ενδιαφέρει πλέον. Δεν θέλω να τον ενσαρκώνω άλλο.»

Σε ευχαριστώ πάρα πολύ Raphaël.

Ήταν διεγερτικό και συγκινητικό να σε ακούω. Σε ευχαριστώ που μαρτυρείς με τόσο θάρρος. Ελπίζω εν πάση περιπτώσει ότι αυτή η συνομιλία θα έχει δώσει λίγη ελπίδα σε αυτούς που μας ακούνε, όχι μόνο σε αυτούς που υποφέρουν από κατάθλιψη, αλλά και στους φροντιστές. Σε ευχαριστώ Raphaël, και θα τα πούμε σύντομα!

Raphaël: Σε ευχαριστώ πολύ για αυτό το podcast. Τα λέμε σύντομα.

Want to learn more ?